اهمیت بازی کردن در کودکی برای رشد شخصیت، روح و هوش نوزاد به اندازه اهمیت غذا برای جسم ضروری است. تمامی کارشناسان و متخصصان فعال در حوزه کودک بارها و بارها بر بازی کردن کودک تاکید کرده‌اند. یکی از بهترین انواع اسباب بازی برای کودکان و بزرگسالان، اسباب بازی فکری است. شاید مهم‌ترین دلیل خرید اسباب‌بازی برای کودکان توسط والدین سرگرم کردن کودک باشد، اما بازی کردن و نوع اسباب بازی مستقیم بر ذهن کودک شما تاثیر می‌گذارد. کودکان در هنگام بازی کردن از لحاظ تخیلی، جسمانی، شخصیتی و هوشی فرصت رشد پیدا می‌کنند. استعدادهای کودک در حین بازی شکوفا می‌شود. پس چه بهتر برای رشد بهتر ذهن کودک از انواع مدل‌های اسباب بازی فکری آموزشی استفاده کنیم.

از مهمترین و پرفروش ترین انواع بازی های فکری کودک می توان به مواردی از جمله زیر اشاره کرد:

1. پازل ها
2. بازی های سازه ای
3. بازی نقش ها
4. کشف کلمه ها
5.  مارپیچ ها
6. پیدا کردن چیزها
7. بازی های تخته ای

مزایای اسباب بازی فکری و آموزشی برای رشد کودکان

1. تقویت حواس 5 گانه

اسباب بازی‌های فکری و آموزشی در کسب تجربه‌های مختلف نوزادان و کودکان نوپا اثر مثبت دارند. با این اسباب بازی‌هاست که نوزاد برای اولین بار با حس‌های مختلف آشنا می‌شود. آویز بالای تخت، جغجغه و تشک بازی موزیکال نوزاد از جمله اسباب بازی فکری و آموزشی هستند که حواس 5 گانه، به ویژه حس لامسه، قوه بینایی و قوه شنوایی کودک را تحریک کرده و باعث تقویت این حواس می‌شوند. 

2. رشد و تکامل مغز و توانایی های ذهنی

بچه‌ها در طول روز زمان زیادی را سرگرم بازی با اسباب بازی‌هایشان هستند و به وسیله آنها جزئیات بسیاری درباره موضوعات مختلف یاد می‌گیرند. کودکان با دیدن و تکرار آنچه یاد گرفته‌اند می‌توانند مهارت‌های مختلفی را کسب کنند. بچه‌ها با بازی با اسباب بازی‌هایشان، هماهنگی چشم و دست و مهارت‌های حرکتی‌شان تقویت شده و مهارت‌های توانایی به خاطر آوردن، توانایی حفظ کردن، مهارت شناسایی که موجب رشد مغز و تقویت حافظه می‌شوند را به‌دست می‌آورند.

3. پرورش خلاقیت و خیال پردازی

اسباب بازی‌های فکری و آموزشی این فرصت را به کودک می‌دهند تا آنچه در ذهنش تصور کرده را پیاده‌سازی کند. لوازم هنری مانند خمیر بازی، خمیر شنی، مداد رنگی و رنگ انگشتی از جمله لوازم آموزشی هستند که کودک به وسیله آنها می‌تواند احساسات غم و شادی و افکارش را بروز دهد و خلاقیتش نیز تقویت شود. کودک با اسباب بازی‌های نقش‌آفرینی مانند ماشین اسباب بازی پلیس، وسایل دکتر بازی و ست آشپزخانه با استفاده از قوه تخیل‌اش و تقلید رفتار بزرگترها، سرگرم بازی خیالی خود می‌شود. بازی‌های خیالی و وانمودی در تقویت قوه خیال‌پردازی و توانایی قصه‌گویی کودکان اثر مثبت دارند.

4. تقویت توانایی حل مسئله و یادگیری روابط علت و معلول

به چالش کشیدن ذهن کودک یکی از مهمترین ویژگی‌های اسباب بازی فکری و آموزشی است. پازل و جورچین از جمله اسباب بازی‌هایی هستند که کودک با کنار هم قرار دادن قطعات پازل به دنبال حل معمای آن است و توانایی حل مسئله را نیز تمرین می‌کند. هرچقدر پازل‌ها پیچیده‌تر باشند، کودک به دقت و تمرکز بیشتری نیاز دارد و درگیری ذهن کودک بیشتر می‌شود. بیشتر شدن فعالیت ذهنی کودک در رشد مغز و توانایی حل مسئله او نقش دارد. بلوک‌های لگو، بازی‌های ساختنی و اسباب بازی دومینو از جمله وسایل بازی هستند که کودک با بازی کردن با آنها با روابط علت و معلولی آشنا می‌شود و در ذهنش این نتیجه‌گیری را می‌کند که «اگر من این کار را انجام دهم این اتفاق پیش می‌آید.» 

5. رشد مهارت های احساسی و اجتماعی​

بازی با اسباب بازی‌های فکری و آموزشی را می‌توان تنها و یا گروهی انجام داد. زمانی‌که کودک با مشارکت و در تعامل با کودکان دیگر و یا بزرگترها سرگرم بازی می‌شود، فعالیت‌های مختلفی مانند درخواست کردن، مشارکت و انجام فعالیت گروهی، رهبری و هدایت کردن، به نوبت بازی کردن، صبور بودن، منتظر بودن و با دیگران بازی کردن را انجام می‌دهد. همچنین کودک هنگام بازی با دیگران احساس خوشحالی، ناراحتی و عصبانیت را تجربه می‌کند و رفتارهایی مانند گریه و خنده را از خود نشان می‌دهد. تمام این رفتارها در رشد مهارت‌های احساسی و اجتماعی کودک اثر گذارند. کودکان هنگام بازی و در تعامل با دیگران است که یاد می‌گیرند در موقعیت‌های مختلف چه رفتاری را باید انجام داده و چه احساسی را بروز دهند.

6. بهبود تمرکز

یکی از ویژگی‌های کودکان این است که تمرکز در آنها پایین است و علاقه آنها به فعالیت و افراد معمولا زودگذر است و مدام به فعالیت دیگری علاقه‌مند می‌شوند. اسباب بازی‎های فکری و آموزشی ابزاری هستند که کودک با بازی کردن با آنها علاوه بر سرگرم شدن، قدرت تمرکزش تقویت می‌شود. بازی‌های لگو و ساختنی از جمله اسباب بازی‌هایی هستند که کودک با داشتن دقت و تمرکز، می‌تواند طرح ذهنی‌اش را پیاده‌سازی کند و با توانایی ساختن آن نسبت به خود احساس خوبی پیدا کرده و با این احساس موفقیت، اعتماد به نفس و خودباوری‌اش افزایش یابد.