پستانک ، ویژگی خیلی مهمی که دارد کودکان بی قرار را آرام می کند زیرا با مکیدن آن این حس به آن ها القا می شود که درحال خوردن شیر و مکیدن سینه مادر هستند و همین کار موجی میشود آن را آرام کند.  پستانک روشی برای ایجاد حواس پرتی موقت است. زمانی که کودک گرسنه است تا آماده شدن برای شیر دادن و یا درست کردن شیشه شیر برای او می توان پستانک را واسطه قرار داد. همچنین در هنگام تزریق واکسن و … می تواند کودک را تا حدودی آرام کند. پستانک به خوابیدن کودک کمک می کند. 

پستانک ها دارای مدل ها و ابعاد متفاوتی هستند ، سرپستانِ سیلیکونی ، پلاستیکی یا لاتکس است که برای مکیدن به نوزاد یا کودک خردسال داده می‌شود. در حالت استاندارد دارای یک سرپستان، سپر دهان، و دسته است . هر پستانک از ۳ قسمت تشکیل شده است؛ سری، صفحه محافظ و دستگیره. سری در دهان کودک قرار می‌گیرد و حالتی شبیه به نوک سینه مادر دارد. صفحه محافظ نیز با جلوگیری از فرو رفتن پستانک به دهان از خفگی کودک پیشگیری می‌کند.

پستانک یک تکه یا تمام سیلیکون

در این نوع پستانک تمام قسمت‌ها به صورت یکپارچه در یک قالب تولید شده‌اند. بنابراین بخش‌های مختلف آن را نمی‌توان از هم جدا کرد. این نوع پستانک از لحاظ خطر خفگی، انتخاب مطمئن‌تری است. علاوه براین به دلیل سطح یکپارچه‌ای که دارد جرم و آلودگی کمتری به خود جذب می‌کند.

پستانک چند تکه

در این نوع پستانک، سری و صفحه محافظ و دستگیره به طور جداگانه تولید و روی هم سوار شده‌اند. اغلب پستانک‌های موجود در این دسته قرار می‌گیرند. قبل از استفاده از پستانک چند تکه توصیه می‌شود سری آن را با فشار دست بکشید تا از محکم بودن آن اطمینان حاصل کنید.

انواع سری پستانک

سری بادامی : نوک کروی برای نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، مناسب تر هستند، زیرا زبان به طور طبیعی زیر قسمت شبیه ساز نوک پستان قرار می گیرد (درست همانند زمانی که کودک شیر می خورد) و احتمال گیج شدن نوزاد از این که چه چیزی در دهانش است، کمتر است.

سری ارتودنسی:  پستانک ارتودنسی به گونه ای طراحی شده که از ناهم ترازی دندان ها و مشکلات ارتودنسی در او،زمانی که دندان های شیری و بعد ها دندان های دائمی اش در بیایند ،جلوگیری کند.نوک پستانک ارتودنسی در انتها صاف و در قسمت بالایی انحنا دار است و به گونه ای خاص طراحی شده است که کام و فک در حال رشد نوزاد را پشتیبانی کند.در حین مکیدن در دهان نوزاد پهن می شود درست مثل نوک سینه مادر، تا عمل مکیدن را به طبیعی ترین شکل ممکن برای او شبیه سازی کند و فشار وارده بر روی لثه ها و دندان های در حال رشد نوزاد را کاهش دهد. در واقع پستانک های ارتودنسی یا اصطلاحا ارتودنتیک برای پیشگیری از بروز ناهنجاری های دندان ها و مقابله با مشکلات دهان و دندان پس از تولد کودک، طراحی شده اند. البته استفاده از پستانک برای نوزادان توصیه نمی شود اما اگر بعد از چهار هفته از آغاز تولد کودک و زمانی که کودک یک روال عادتی ثابت برای تغذیه از شیر مادر پیدا کرد، پس از بررسی های لازم برای مضرات و فواید پستانک تصمیم به این امر گرفتید که برای نوزاد خود پستانک تهیه کنید، متخصصین و دندانپزشکان استفاده از پستانک ارتودنسی را توصیه می کنندو بر این باورند که پستانک های ارتودنتیک مشکلات بسیار کمتری نسبت به پستانک های گرد دارند. با اینکه اگر پستانک مناسبی انتخاب شود، می تواند به اصلاح شکل دهان وفک کودک کمک شایانی بکند و از آسیب های دندان جلوگیری کند ولی زمان استفاده از آن باید محدود باشد و حداکثر تا یک سالگی ادامه یابد.

انتخاب پستانک مناسب

نوع و سایز پستانک: پستانک‌ انواع زیادی دارد. یک پستانک معمولی، نوک گرد دارد و یک پستانک ارتودنسی در بالا گرد و ته آن تخت است. همچنین پستانک‌ معمولاً در دو سایز؛ یکی برای کودکان شش ماهه و کمتر و دیگری برای کودکان شش ماهه و بزرگ‌تر وجود دارد.

جنس نوک پستانک: نوک پستانک می‌تواند از جنس لاتکس یا سیلیکون باشد. پستانک‌های سیلیکونی محکم‌تر از انواع لاتکسی است. آنها همچنین بهتر تمیز می‌شود و بو نمی‌گیرد. اما پستانک‌های سیلیکونی در دهان نوزاد به اندازۀ پستانک‌های لاتکسی نرم نیست. لاتکس انعطاف‌پذیرتر است، اما از آنجا که نرم‌تر است، کودک احتمالاً زودتر آن را خراب می‌کند. اگر به هر دلیلی فکر می‌کنید کودک شما ممکن است به لاتکس آلرژی داشته باشد، بهتر است از پستانک لاتکسی پرهیز کنید.

سپر پستانک: هر نوع پستانکی که می‌خرید، مطمئن شوید سپر محکمی دارد که نمی‌تواند از هم جدا شود، مثلاً آنهایی که از پلاستیک یک‌تکه ساخته شده‌، بهتر است. همچنین پستانک باید سپری به قطر هشت سانتی‌متر و نیم یا بزرگ‌تر داشته باشد تا کودک نتواند تمام پستانک را به داخل دهان خود ببرد. سپر نیز باید سوراخ تهویه برای گردش هوا داشته باشد. بدون این سوراخ‌ها، بزاق نوزاد می‌تواند پشت سپر جمع و باعث حساسیت پوستی یا التهاب شود. هنگامی که نوع مناسب‌تر پستانک را برای کودکتان پیدا کردید، بهتر است چند عدد از آن را بخرید، زیرا پستانک‌ها معمولاً خیلی زود گم می‌شود یا بچه‌ها آن را جایی می‌اندازند که شاید به راحتی پیدا نشود.

نکات ایمنی در مورد پستانک

پرهیز از چسباندن اشیای تزئینی به پستانک: سعی نکنید با اضافه کردن چیزی به پستانک کودک، آن را زیبا و متفاوت کنید. این کار باعث سنگین شدن پستانک می‌شود و حتی ممکن است کودک آنها را از پستانک جدا کند و به دهان ببرد و در گلویش گیر ‌کند.

خودداری از آویزان کردن پستانک: در برابر وسوسۀ آویزان کردن پستانک به گردن کودک یا گهوارۀ او با یک نخ یا روبان مقاومت کنید، زیرا این کار ممکن است خطرساز شود.

پرهیز از آغشته کردن پستانک به مواد غذایی: هیچ چیزی را به پستانک کودک نمالید، به ویژه شیرینی که می‌تواند باعث پوسیدگی دندان شود. عسل هم برای کودکان کمتر از یک سال خطرناک است، زیرا می‌تواند باعث بوتولیسم شود که یک مسمومیت غذایی بالقوه کشنده است. 

عوارض استفاده از پستانک برای کودک

• آسیب به رشد فک و دندان

 چنان که گفتیم، استفاده از پستانک روی بدشکل درآمدن و نیز پوسیدگی دندان‌ها اثر مستقیم دارد. مکیدن انگشت یا پستانک، هیچ کدام در رشد دندان‌های اولیه تأثیری ندارند، اما چنانچه این عادت تا سه سالگی ادامه پیدا کند، می تواند باعث تغییر شکل و تمایل دندان‌های جلویی به سمت بیرون شود. در طول سال‌هایی که کودکان پستانک می‌گیرند، فقط دندان‌های شیری آنها درمی‌آید و دندان‌های دائمی معمولاً از سن شش سالگی شروع به ظاهر شدن می‌کند. با این حال، هرچه فرزند شما مدت طولانی‌تری پستانک بگیرد، بیشتر احتمال دارد که رشد دندان‌هایش را تحت تأثیر قرار دهد. اگر در مورد این موضوع نگران هستید، با پزشک یا دندان‌پزشک کودکتان صحبت کنید تا از رشد مناسب فک و دندان کودک مطمئن شوید.

• جلو زدگی فک کودک

متخصصان فک و دهان معتقدند استفاده بیش از حد از پستانک باعث جلوزدگی فک، تغییر حالت دندان‌ها و همچنین تنگی قوس فک بالا می‌شود. این تغییر شکل ممکن است در دراز مدت باعث به تعویق افتادن آموختن قدرت بلعیدن، دیر به حرف افتادن یا نوک زبانی صحبت کردن کودک شود. همچنین اگز این استفاده از پستانک طولانی شود یعنی بیشتر از دو سال طول بکشد، به مرور زمان دندانهای جلو و بالا به سمت بیرون کج شده و فک بالا و پایین ناهم تراز می شود.

• عفونت قارچی دهان

تحقیقات نشان می دهند که مصرف پستانک با افزایش الکتوباسیل بزاقی و کاندیدا در دهان با پوسیدگی دندان و عفونت قارچی دهان همراه است. میزان بروز کاندیدا در استفاده کنندگان از پستانک نسبت به بقیه دو برابربیشتر است. پستانک هر چقدر که تمیز نگه داشته شود باز هم مکانی برای تجمع انواع میکروب ها و انگل ها است ومی تواند نوزاد را دچار عفونت ها، زخم‌های دهانی و آلرژی کند .

• ایجاد مشکلات تکلم

در واقع پستانک باعث می‌شود دندان‌های بالایی، جلوتر از دندان‌های پایینی قرار گیرند و روی آن‌ها بیفتند. در نتیجه یک حفره بین فک بالایی و پایینی به وجود می‌آید. این تغییر شکل ممکن است در دراز مدت باعث به تعویق افتادن آموختن قدرت بلعیدن، دیر به حرف آمدن یا نوک زبانی صحبت کردن کودک شود.

به یاد داشته باشید که عارضه دندان های پستانکی نتیجه استفاده بسیار طولانی مدت از پستانک است. اما خبر خوب این است که حتی با وجود رشد ناصحیح دندان ها، ممکن است این اشکال با افتادن دندان های شیری و رشد دندان های دائمی خود به خود اصلاح شود. اکثر متخصصان دندانپزشکی معتقدند که یک پستانک برای کودک بهتر از انگشت شست وی است.